Vận đơn và các loại vận đơn trong chuyển phát nhanh

Vận đơn và các loại vận đơn trong chuyển phát nhanh

Vận đơn là một loại chứng từ cần thiết phải có khi chuyển phát nhanh đường biển. Thủ tục chuyển phát nhanh đường biển khá phức tạp, trong đó người vận chuyển hàng hóa phải làm các thủ tục Hải quan, điền chi tiết vào các vận đơn. Bài viết này chúng tôi muốn chia sẻ với các bạn Vận đơn là gì và các loại vận đơn.

1. Vận đơn là gì?

Vận đơn (Bill of Lading – B/L) là một loại chứng từ vận chuyển đường biển do người vận chuyển hoặc đại diện của họ ký phát cho người giao hàng sau khi hàng hóa đã được xếp lên tàu hoặc sau khi đã nhận hàng hóa để vận chuyển đến nơi trả hàng. Trong thực tiễn, người ký vận đơn thường là thuyền trưởng hoặc là đại lý của tàu nếu họ được thuyền trưởng ủy quyền.

Vận đơn là bằng chứng về việc người vận chuyển đã nhận hàng hóa với số lượng, chủng loại, tình trạng như được ghi trên vận đơn để vận chuyển đến nơi trả hàng; là bằng chứng về quyền sở hữu hàng hóa, có thể dùng để định đoạt, nhận hàng và là bằng chứng của hợp đồng vận chuyển hàng hóa, chuyển phát nhanh quốc tế bằng đường biển.

van-don-va-cac-loai-van-don-trong-chuyen-phat-nhanh

2. Các loại vận đơn trong chuyển phát nhanh

Có nhiều căn cứ để phân loại các vận đơn:

a. Căn cứ vào phương thức vận chuyển

Dựa vào phương thức vận chuyển chúng ta có 2 loại vận đơn là vận đơn đơn phương thức và vận đơn đa phương thức.

– Vận đơn vận tải đa phương thức (vận tải liên hợp)

Vận đơn vận tải đa phương thức hay còn gọi là vận đơn vận tải liên hợp được sử dụng trong trường hợp hàng hóa được vận chuyển từ nơi đi đến nơi đến bằng hai hay nhiều loại phương tiện vận tải khác nhau. 

Vận đơn vận tải đa phương thức có nhiều loại do nhiều tổ chức, hãng vận chuyển phát hành nhưng phổ biến nhất và được chấp nhận rộng rãi là vận đơn do Liên đoàn quốc tế các hiệp hội giao nhận phát hành gọi là vận đơn FIATA và được Phòng Thương mại quốc tế (ICC) và các ngân hàng chấp nhận khi thanh toán bằng thư tín dụng. Vì khi cấp vận đơn này, người giao nhận hoạt động với tư cách là người vận chuyển hoặc người kinh doanh vận tải đa phương tiện. Tuy chủ yếu dùng cho vận tải đa phương tiện nhưng vận đơn này cũng được soạn thảo để có thể dùng vận chuyển đơn phương thức, như vận tải đường biển (từ cảng biển đến cảng biển), vận tải bằng đường bộ…

Đặc điểm

+ Trên vận đơn thường ghi rõ nơi nhận hàng để chở và nơi giao hàng; người cấp vận đơn này phải là người vận chuyển hoặc người kinh doanh VTĐPT;

+ Ghi rõ việc được phép chuyển tải, các phương thức vận tải tham gia và nơi chuyển tải;

+ Người cấp vận đơn này phải chịu trách nhiệm về hàng hóa từ nơi nhận hàng để chở (có thể nằm sâu trong nội địa của nước đi) đến nơi giao hàng (có thể nằm sâu trong nội địa của nước đến).

– Vận đơn vận tải đơn phương thức đường biển (từ cảng tới cảng)

Là loại vận đơn chiếm đại đa số khối lượng hàng hóa vận chuyển, đặc biệt là chuyển phát nhanh quốc tế hiện nay và là vận đơn dùng để chở hàng bằng đường biển từ cảng biển đến cảng biển. 

Nội dung của vận đơn:

+ Tên và trụ sở chính của người vận chuyển;

+ Tên người gửi hàng; tên người nhận hàng hoặc ghi rõ vận đơn được ký phát dưới dạng vận đơn theo lệnh hoặc vận đơn vô danh;

+ Tên tàu biển;

+ Mô tả về chủng loại, kích thước, thể tích, số lượng đơn vị, trọng lượng hoặc giá trị hàng hóa, nếu xét thấy cần thiết; mô tả tình trạng bên ngoài hoặc bao bì hàng hóa; ký, mã hiệu và đặc điểm nhận biết hàng hóa mà người giao hàng đã thông báo bằng văn bản trước khi bốc hàng lên tàu biển và được đánh dấu trên từng đơn vị hàng hóa hoặc bao bì;

+ Cước vận chuyển và các khoản thu khác của người vận chuyển; phương thức thanh toán;

+ Nơi bốc hàng và cảng nhận hàng; cảng trả hàng hoặc chỉ dẫn thời gian, địa điểm sẽ chỉ định cảng trả hàng; số bản vận đơn gốc đã ký phát cho người giao hàng;

+ Thời điểm và địa điểm ký phát vận đơn; chữ ký của người vận chuyển hoặc thuyền trưởng hoặc đại diện khác có thẩm quyền của người vận chuyển.

……

b. Căn cứ vào tính độc lập của vận đơn

– Vận đơn theo hợp đồng vận chuyển theo tuyến

Là vận đơn được ký phát trong trường hợp hàng hóa được vận chuyển theo một hợp đồng vận chuyển theo chuyến và trên đó có ghi câu: “to be used with Charter Parties” (sử dụng với  hợp đồng vận chuyển theo chuyến). Vận đơn này có trong tất cả các dịch vụ nhập khẩu hàng hóa chuyển phát nhanh.

Vận đơn theo hợp đồng vận chuyển theo chuyến do người vận chuyển/chủ tàu, thuyền trưởng hoặc đại diện của họ ký phát. Do có câu ghi chú như ở trên nên vận đơn này không còn tính độc lập, mà  phụ thuộc vào một chứng từ khác, đó là hợp đồng vận chuyển theo chuyến. Nội dung của hợp đồng này do các bên thỏa thuận. Nếu người thuê vận chuyển đồng thời là người gửi hàng (shipper) ghi trên vận đơn thì vận đơn này chỉ là một biên lai nhận hàng. Nhưng khi vận đơn này được ký hậu để chuyển nhượng cho người thứ ba thì nó lại điều chỉnh mối quan hệ giữa người vận chuyển và người thứ ba đó (hoặc người cầm giữ vận đơn) nên nó có thể phù hợp hoặc không phù hợp với nguồn luật điều chỉnh vận đơn. Loại vận đơn này chỉ được ngân hàng chấp nhận để thanh toán tiền hàng khi thư tín dụng cho phép.

– Vận đơn không cấp theo hợp đồng vận chuyển theo chuyến 

Đây là loại vận đơn độc lập, không phụ thuộc vào hợp đồng vận chuyển theo chuyến và có nội dung tương tự như vận đơn vận tải đơn phương thức bằng đường biển (đã nêu ở trên).  

c. Căn cứ vào nơi nộp vận đơn

– Vận đơn nộp tại cảng bốc hàng

Trong thực tiễn vận chuyển hàng hóa bằng đường biển, sau khi bốc hàng lên tàu, theo yêu cầu của người giao hàng (người gửi hàng), người vận chuyển có nghĩa vụ cấp cho họ một vận đơn. Vận đơn này tùy theo yêu cầu của người giao hàng, có thể là vận đơn đích danh và cũng có thể là vận đơn theo lệnh. Nguyên tắc chung luật hàng hải của khá nhiều nước dù là vận đơn đích danh hay vận đơn theo lệnh, khi hàng đến cảng đích, người nhận hàng đều phải nộp bản gốc vận đơn thì mới nhận được hàng. Trên thực tế, có nhiều trường hợp hàng đã đến cảng đích nhưng vận đơn lại chưa đến, do đó không nhận được hàng bằng vận đơn.

Theo luật pháp của một số nước áp dụng hệ thống “Luật phổ thông” (Common Law) như Mỹ, Australia…, đối với vận đơn đích danh thì không cần nộp bản gốc cũng có thể nhận được hàng. Vì vận đơn đích danh không còn nguyên nghĩa như định nghĩa vốn có của vận đơn nói chung nữa (bằng chứng về việc người vận chuyển đã nhận hàng; bằng chứng về sở hữu hàng hóa dùng để định đoạt, nhận hàng và là bằng chứng của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển). Nói cách khác vận đơn đích danh không thể giao dịch, chuyển nhượng được trên thị trường. Khi hàng đến cảng đích, người có tên trong vận đơn chỉ cần xuất trình giấy tờ chứng minh mình là người có tên ở trong đó là có thể nhận hàng. 

-Vận đơn nộp tại cảng trả hàng

Đây là loại vận đơn thông thường, bao gồm cả vận đơn phụ thuộc vào hợp đồng vận chuyển theo chuyến (to be used with charter-parties) có nội dung tương tự như vận đơn vận tải đơn phương thức bằng đường biển (từ cảng đến cảng) đã nêu ở trên. Trong các thủ tục Hải quan với hàng chuyển phát nhanh quốc tế (http://chuyenphatnhanhquocte.biz/dich-vu-van-chuyen/cac-thu-tuc-hai-quan-voi-hang-hoa-chuyen-phat-nhanh-quoc-te.html) không thể thiếu loại vận đơn này.

d. Một số loại vận đơn, chứng từ vận tải khác

-Vận đơn bên thứ ba (Third Party B/L): là vận đơn mà người thụ hưởng (beneficiary) thư tín dụng (Letter of Credit – L/C) không phải là người gửi hàng hay người giao hàng (Shipper) mà là người khác. Vận đơn loại này thường được sử dụng trong xuất khẩu ủy thác khi đơn vị sản xuất, kinh doanh không trực tiếp xuất khẩu mà làm việc này thông qua một đơn vị kinh doanh xuất nhập khẩu. Nếu L/C có quy định chấp nhận vận đơn bên thứ ba thì có nghĩa là vận đơn và các chứng từ gửi hàng khác được phép ghi tên người giao hàng (người gửi hàng) không phải là người thụ hưởng L/C.

-Vận đơn có thể thay đổi (Switch B/L), viết tắt là “S/B”, là vận đơn cho phép thay đổi một số chi tiết trên đó theo thỏa thuận giữa các bên có liên quan như: ngày ký vận đơn, người gửi hàng (người giao hàng), cảng bốc, cảng dỡ hàng, số lượng hàng…

Thường gặp S/B trong trường hợp nếu vì lý do nào đó mà không hoàn thành việc bốc hàng kịp thời theo yêu cầu của thư tín dụng (Letter of Credit – L/C), chủ tàu/người vận chuyển và người thuê có thể thỏa thuận ký lùi (ante-date) ngày ghi trên vận đơn. Cũng có thể dùng kỹ thuật S/B để giải quyết việc xuất trình chứng từ cho ngân hàng kịp thời trong phương thức thanh toán bằng L/C. Chủ hàng/người thuê vận chuyển có thể yêu cầu chủ tàu/người vận chuyển chỉ thị cho đại lý của họ ở một nơi nào đó cấp một bộ vận đơn có nội dung hoàn toàn giống bộ vận đơn đường biển đã ký phát tại cảng bốc hàng. Điểm khác duy nhất so với bộ vận đơn đó là tên người ký vận đơn. Ví dụ: Thương nhân Singapore mua hàng của Việt Nam bán lại cho Nhật Bản, hàng phải chuyển phát nhanh đi Nhật Bản. Do chưa nhận được bộ vận đơn đường biển cấp tại Việt Nam mà ngày xuất trình chứng từ cho ngân hàng tại Singapore sắp hết (thương nhân Singapore và Việt Nam đã thỏa thuận trong L/C là ghi tên người giao hàng trên vận đơn là thương nhân Singapore), do chứng từ có thể đến muộn, thương nhân Singapore yêu cầu chủ tàu/người vận chuyển thu xếp S/B tại Singapore để có thể nhận được vận đơn kịp thời.

– Giấy gửi hàng đường biển (Sea Waybill, Seaway Bill)

Giấy gửi hàng đường biển thường được sử dụng trong những trường hợp sau:

+ Khi không cần dùng vận đơn để khống chế hàng hóa (với những lô hàng đã được thanh toán trước, trị giá nhỏ, hoặc của cùng một chủ sở hữu…, ví dụ: công ty mẹ gửi cho công ty con…); không cần chuyển nhượng vận đơn (vì không có nhu cầu mua đi bán lại…); không cần xuất trình (nộp) vận đơn khi nhận hàng tại cảng trả hàng…  

+ Tiến bộ về khoa học kỹ thuật và tổ chức luồng tàu vận chuyển trong ngành Vận tải biển đã giảm đáng kể thời gian vận chuyển hàng từ cảng bốc đến cảng dỡ nên trong nhiều trường hợp, hàng đến cảng đích mà vận đơn vẫn chưa tới làm cho việc nhận hàng gặp nhiều khó khăn. Trong khi đó, không cần dùng vận đơn cho các mục đích nêu trên.  

“Giấy gửi hàng đường biển” được dùng để tạo thuận lợi trong thương mại quốc tế. Có thể nói, “Giấy gửi hàng đường biển” là một “vận đơn” nhưng không có chức năng là chứng từ sở hữu hàng hóa (document of title). Cần lưu ý về tính năng, giá trị pháp lý của “Giấy gửi hàng đường biển” để sử dụng phù hợp vì để nhận hàng không cần nộp “Giấy gửi hàng đường biển” mà chỉ cần xuất trình giấy tờ (chứng từ) chứng minh người nhận hàng đúng là người có tên trên “Giấy gửi hàng đường biển”. Giấy tờ này có thể chỉ là Giấy giới thiệu (của tổ chức, công ty) và Giấy chứng minh nhân dân của người đi nhận hàng thay mặt công ty hoặc giấy tờ tùy thân nếu là hàng của cá nhân.

Chuyển phát nhanh đường biển có khá nhiều thủ tục liên quan đến vận đơn, chứng từ. Tuy nhiên bạn không phải lo điều đó vì các công ty chuyển phát nhanh uy tín sẽ giúp bạn!

Related posts:

Share this post


công ty cung cấp dịch vụ chuyển phát nhanh đi các nước. chuyen phat nhanh uy tín nhất Việt Nam / tin tức về trung quốckhoa học cách làm đẹp với mật ong với cách chụp ảnh gia đình đẹp
Hotline